109v
|
[In modernerer
Schrift.]
Ring
Kunst Otten eines getaufften Judens.
Yeczund hernach so hebt sich an dÿ maß czu
allem Ringñ dye stuck dann gemacht hat Ott der ey~
tauffter
Jud
ist gewesñ
merck ein ler
In allenn ringñ sullenn sein drew ding das erst ist
kunst das ander Ist snellikayt das dritt ist ist rechtew abgevng
der sterck dar vmb so sol man merckñ das das pest ist
snellikayt dy lat nicht czu pruchen komenn Darnach soltu merckenn
das mã den kranckenn sol vor ringñ vnd allenn
gleichñ sol mã mit ringenn vnd allenn starcken
[Das Wort ist klein oberhalb der Zeile nachgetragen.] sol man
nach ringenn vnd In allñ [Neben der Zeile steht hier,
in kleinerer Schrift, das Wort »gleichñ« nachgetragen,
welches aber nicht eindeutig einer bestimmten Stelle zuzuordnen
ist.] vor ringñ so wart der snellikayt In allem mit
ringñ so wart der wag Vnd czu allem nach ringñ so
wart
der knyepug
Wann du In also geuast hast so var mit deiner tenckñ hãt
auß seine~ rechtñ arm vnd begreiff Im vndenn seine~
rechten elbogenn vnd zeug den czu dir vnd mit sem rechtñ do
du dein dencke hant In hast stoß Im den arm võ dir
so ver
ruckest
du Im den arm
Ain Ander stuck
Heb Im auff dem tenckenn arm mit deiner rechtñ hant
vnd var Im mit dem hewpt vnder den arm vnd zeuch In den vber
deine~ hals vnd mit der tenckenn hant begreiff Im sein tenckeß pain
in der knyepug vnd wurff ir In alßo vber deine~ ruck
Aber ein ander Stuck
Heb Im auff sey~ [Das Wort ist klein unterhalb der
Zeile
nachgetragen.] tenckenn arm mit deiner tenckñ hant
vndenn
|
|
 |
110r
|
an deine~ elpogñ vnd zeuch da mit czu dir vnd mit der rechtñ stoß obenn
võ dir vnd spring mit dem tenckñ fuß vnd wurff in ausß dem
fueß vber dein tenckes pain
Halt Im vest mit der rechtñ hant vnd greyff Im da
mit sey~ tencke hant d vnd greiff mit der tenckñ hant
dein° rechtenn czu hilff vnd halt vest mit peydñ hentñ vnd
wendt dich durch seine~ arm auff dein rechtew seyten so gewinst
du Im den ruck an
Also prich das vor geschribenn Stuck
Wer dir durch get gee mit durch vnd val In ain ringenn In
welcheß du wilt
Halt Im vast mit paydñ hentñ sein tencke hant
vnd went dich durch sein arm auff dein tencke seytñ
Halt Im sein tencke hant vest mit den paydenn henttñ vñ went
dich durch sey~ tenckñ arm auff dein tencke seÿtem
[!] vnd zeuch Im den arm vber dey~ rechtew achsell vnd ruck
vntter sich
Ain ander stuck
Wenn dir ayner hat gefast sein tencke hant mit seiner rechtñ hant
vnd wil mit seiner tencken hãt vndenn durch greiffñ an
deine~ elbogñ vnd wil dir den verruckñ oder wil
sein° rechtew hant czu hilff kome~ vnd sich durch den arm
|
|
 |
110v
|
wendenn dÿ weil er mit der tenckenn hant der rechtñ czu hilff greifft
oder nach dem elbogñ In dem selbenn so vor im mit deinem rechtenn arm
obñ vber sein tenckenn in sein rechtew seytenn vnd vaß in In der
wuest vnd spring mit dem rechtenn fueß hinter seine~ tenckñ fuß vnd
wuff [!] In auß dem fuß vber dein rechcz pain
Ein Ander Stuck
Greyfft dich einer obenn an in den armenn mit sterck vnd
helt dich vest vnd wil dich ringñ so var [Korrigiert
aus »war«.] mit deine~ rechtñ arm võrn aussen vber seine~ tenckenn arm vorn pain seiner hant vnd pegreiff
mit seiner der tenckñ dein rechte vnd druck mit paydenn
sein hant vast an dÿ prust
Streckt er dy vinger an der hant dÿe du Im an dy prust
prust [!] druckst so greiff Im dy vinger mit deiner tenckñ hant
vnd heb vber sich auf dein tenckñ seytenn vnd mit der
rechtñ hendt ny~ Im das gewicht bey dem elbogenn
Helt er aber dy hant czue an der prust so spring mit dem
rechtñ fueß hinter sein tenckñ vnd greiff
mit der tencken hant In dye knyepug seines tencken fueß vnd
heb [Das Wort ist klein oberhalb der Zeile nachgetragen.] da
mit auff vnd mit der rechten hant stoß In obm~ võ dir
so velt er
Helt dich einer laß im den arm wenn du mit Im Ringñ wild
so greiff mit der tenckñ hãt obm~ vber sein rechtew
vnd begreiff Im sein tencke hant bey dem vinger oder sust vnd
heb auff dein tencke seytñ vnd mit der rechtñ hant
das gewicht pey seine~ tenckñ elbogñ
|
|
 |
111r
|
Alßo prich das
wer dir das thut vnd mit der tenckñ hant nach dem
ving° greifft vnd wil dir mit der rechtenn das gewicht
neme~ pey dem elboge~ dem var mit deiner rechtñ hant
vnder seine~ tenckenn arm in dye wuegst vnd spring mit dein
rechten fueß vor sein payd fueß vnd würff
In alßo
Wenn er dir mit der Tenckenn hant dein tencke begriffenn
hat vnd wil dir mit der rechtñ das gewicht neme~ pey
dein tenckñ elbogenn so senck dich nyder vnd var Im
mit dem tenckñ elbogenn in dÿ wuegst vnd spring
mit dem tenckñ füß hinder sein rechten vnd
begreiff Im sein rechtñ fuß mit deiner rechten
hant in der knyepug vnd zeuch da mit czu dir vnd mit der tenckenn
stoß obm~ võ dir so velt er
Wann dir einer pegreifft dein tencke hant mit seiner tenckñ vnd
ny~pt dir mit der rechtñ das gewicht vnd stost er dir
den tenckñ elbogñ hoch auff so went dich mit
dem hawpt dar durch vnd vor Im mit dem rechtñ arm in
sein tencke wuegst vnd spring mit dem rechtenn fueß hinder
sein reichtñ vnd wirff in vber dein rechten huff
Wann dich einer geuast hat pey den arme~ vnd thu In wider
vnd helt er dich [An dieser Stelle befindetsich eine Einfügemarke
mit ihrer Entsprechung am Seitenrand, wo »laß« notiert
steht, was aber wieder gestrichen wurde.] so slag Im seine~
tenckenn arm auß mit dein° rechtñ hant vnd
obenn nyder vnd pegreiff Im da mit sey~ tencks pain in der
knÿepug vnd zeuch czu dir vnd mit d° tencke hant stoß In
vorn an dye prust an sein° tencken seÿ seytenn so
mueß er vallñ
Also prich das
Wann dir einer var greifft an dy prust mit seiner tenckñ
|
|
 |
111v
|
hant So begreiff Im sein tencke hant mit deiner tencken vnd
reyt Im vmb vnd mit deiner rechtñ hant ny~ Im das gewicht pey dem tenckenn elpogñ
Ain anders ringenn
Oder stoß Im mit deiner rechtñ hant seine~ tencken
ellpogñ vber sich vnd wendt in also von dir
Aber ein ringenn
wenn du dich mit eine~ geuast hast pey den arme~ helt er
dich loß so slag sein rechte hant auß mit Irr tenckenn
võ obm~ nÿder vnd vor Im vnden durch sein rechtñ arm
vnbl vnd begreiff in hintñ vnd halt in vest vnd zeuch
vnd mit der rechtñ hant begreiff In auß wendig
in sener rechtñ knyepug so wirstu In werffñ auff
dein tencke seyte~ das get czu paydenn seytenn czu
Das sind dy ringenn czu leib
Wenn du dich mit eine~ gefast hast das du ein hant vnder
seine~ armen hast vnd dy ander obm~ vnd er auch also vnd ainer
de~ andñ czu Im druckt so magstu In mit der hant dye
du vnttñ hast hindenn begreiffenn vnd vest haltñ vnd
In werffenn mit dem ringenn da obenn czu nachst ist geschribenn
Aber ain leib ringenn
Wenn du dich mit ainem geuast hast als vor gesch°benn
stett
vnd ainer ist stercker vnd druckt dich vast czu Im mit sterck
vnd thue dir we So secz Im dÿ elbogñ in
das hercz
oder In dy chel vnd drucke In da mit vast das tue mit
|
|
 |
112r
|
Der hant dye du obenn hast so mueß er dich lassñ
Ain ander gefert
Ob dich ainer hat gefast vnder den arme~ vnd truckt dich
vast czu Im mit sterck vnd tuet dir we So prich dich alßo
von Im greyff Im mit payd~ henttenn dawme~ In dÿ augen
oder hinder sein kinbach oder mit paidenn dawme~ Indÿ chel
so muß er dich laßenn
Hastu dich aber gefast mit eine~ als vor geschribeñ stat
so far Im mit dem arme den du obm~ hast vntter den kinbachñ An
den halß vnd stoß In vast võ dir vnd mit
der hant dye du vnden hast begreiff Im das pain in der knyepug
Vnd zeuch da mit czu dir so wirt er geworffñ an allen
czweiual
Ain widerpruch
Ob dir ayner das prechñ wolt vnd wolt dir das gewicht
neme~ peÿ dem elbogñ so senck den selbñ elbogñ vnder
sich vnd truck Im den In dy seÿtenn vnd mit der andñ hant
begreiff Im ey~ pain in der knyebug vnd wirff In
Hastu dich aber mit eine~ geuast als vor geschribñ stat
held er dich denn loß vnd druckt dich nicht vast czu
Im so wechsel dy hant dye du vndenn hast im auff dye andern
seytñ außwendig in sein knÿepug vnd habe
da mit auff vnd mit der hãt dye du obm~ hast vor Im
obenn fur den hals vnd stoß In da mit obm~ võ dir
so felt er
Hastu dich aber mit eine~ geuast als vor geschribñ stett
so
|
|
 |
112v
|
vor mit dem arm den du vnden hast võ vnde~ auff außwe~dig obm~ vber
seyn arm den er obm~ hatt vnd chum d° andñ hant mit der andern czu
hilff vnd truck vast nider vnd went dich von Im Im das ist guet
Ain anders ringenn
Ob dir einer mit der hant dye er obñ hatt hinttñ vmb
den hals wolt greÿffñ vnd dich da mit vmbendenn
so prich eß mit dem vor geschribñ vberfalden
Ein pruch wider schrenckenn
Wann dich einer geuast hat in den arme~ vnd du In wider vñ ettlicher
den tenckenn fueß fur gesaczt hat vnd ist er also geschre~ckt
das er dir mit deme~ rechtñ fueß schreyt außwendig
hinder den tencken fueß vnd wil dich beÿ dem arm
dar vmb vber ruckenn So czuck den tenckenn fueß frisch
hinder dich auff czu ruck vnd vaß Im da mit seine~ rechte~
fueß vnd stoß In vor In dy prust so velt er
Ob dich ainer ferr hinttenn begreifft vber dem achslñ vor
vber mit deine~ arm in dye pug seines elbogs an der seytenn
do der fueß an vor stat vnd mit der andñ hant
hilff czu dir truckenn auff dy seytñ auswe~dig gein
dem vnd halt Im den arm mit der aine~ hãt vnd mit der
andern hant greiff In dy dross vnd mit dem fuß In dy
knyepug seines fuer gesecztñ fueß czu dir gespart
mit der verßenn
Slach auß mit deiñ rechtñ hant sein tencke
vnd var Im mit der hant czwischñ dy pain vorn durch
vnd vaß In
|
|
 |
113r
|
hindenn peÿ der ioppenn oder auff den elpogñ vnd heb In auff vnd
stoß In obenn võ dir mit der tencke hant so velt er hindersich auff
den kopff
Das magstu auch thue wenn dich ainer hat obm~ gevast Vnd
das du dein arm peÿd vnttñ hast greiff mit der
ayne~ hant vnden durch czwischñ seinem pain mit der
andñ hant stoß in obenn weck
wenn dir ayner mit seiner rechtñ hãt czwischñ deine~
pain durch vert vnd vast dich hintñ bey der Joppenn
so puck dich mit dem hewpt gege~ Im vnd var võ aussenn
vnttñ durch seine~ rechtñ arm mit deine~ paydenn
armen vnd hab da mit vbersich so mag er dich nicht gewerffñ
Ob dich ayner pey der hant pegreifft vnd wolt dich nebm~
sein ruchkñ mit seine~ paydñ henttñ vnd
hat dich gefast peÿ der tenckñ hant vnd wolt dich
ruckñ auff sein rechtew seytenn so laß dein rechtew
hant võ obenn durch vber seine~ tenckenn arm in sein
rechtew seÿtñ vnd vaß In In der wuegst mit
der rechtñ hant vnd mit der tencken hant vall Im In
ey~ knyepug
Vast dich ayner vorn pey der prust mit peid~ hend~ so var
obm~ uber mit der rechtñ hant vber sein tencke vnd twing
Im dy vnd mit der tenckñ hãt an sey~ rechtew
seyten elbogñ vnd schrenck mit dem tencken fusß ~
|
|
 |
113v
|
Wann dir ayner schrenckenn wil mit der rechtñ hant dem schrenck den mit
der tenckenn slag auß mit paydñ hentñ vnd vall Im mit peydenn
hente~ in peÿden knyepug vnd czeuch czu dir vnd stos in mit dem hewpt obñ võ dir
prust vnd wirff In czu ruck
Vaß in obm~ beÿ dem hals vnter dem uchßenn
vnd leg dich vast obm~ auff in vnd tritt wol cze ruck mit den
fueßenn das er dir kayne~ begreiffñ mag so druckest
du In nider Zu der erdenn
Ob er den rechtñ fueß furseczt so zeuch In mit
der tenckñ hãt peÿ seiner rechtñ hant
vnd slag Im an den encklñ seines rechtn fueß vnd
ruck In nider oder vall Im mit der rechtñ hant in dy
chel vnd truck In vber ruck
Helt dich einer laß peÿ den arme~ so greiff mit
deine te~ckñ hant nach seiner rechtñ vnd pegreiff
In beÿ den vingñ vnd halt In vest vnd slach auff
mit dein° rechtñ vnd var Im durch vnder seim rechtñ arm
vnd vach In In der wuegst vnd mit der tenckñ In ey~
knyepug
Vast dich ainer hinttenn beÿ der guertel so swar dich
nyder vnd wenn er dich erhebt so dree dich vmb vnd° Im
vnd wurff In vber schranck
Gee mit der rechtñ hant durch vnd vach In obhalb der
huff in der waych vnd vor mit der tencke~ hãt obm~ vber
sey~ rechtew achßseln vnd vach denn dein rechtew
|
|
 |
114r
|
hant im gelenchk vnd halt dye vest vnd heb In auff vnd mit
den rechtñ knÿe
[An dieser Stelle befindet sich ein Einfügezeichen. Der fehlende Text (erheb
... knye) befindet sich in kleiner Schrift am rechten oberen Seitenrand.] erheb
Im sein tencks knye vnd wirff In fur dich
Wenn dir ainer mit seine~ paydenn arme~ wil varn vndt° day~
payd arm aussñ vnder sein elbogenn vnd sleuß dey~
arm czu sam vndt° sein elbogñ vnd heb mit sterck
vber sich vnd prich Im dye arm
Pistu mit dem tenckenn arm vntñ so val Im mit dem
rechtñ In dye chel vnd schreÿt mit seine~ tenckñ fueß hind° sein
den rechtñ vnd druck In dar vber pey dem hals vnd wurff
In auß dem fueß czu peydñ seÿtñ
Wann dich ayner czu Im truckt so secz Im den elbogñ an
dÿ chel oder an dy prust vnd truck in võ dir zu
plente~ das deiner tenckr~ fueß ze ruck stee
Wenn die einer mit dem I heubt durch varen wil vñ wil
dich vber seine~ ruck werffñ vach In mit dem selbigñ arm
pey dem hals vnd truck In vast czu dir vnd leg dich mit der
prust obm~ auff In vnd swar dich nyder
Hat er dich aber hintñ geuast vnd hat sein arm vnd° seine~
arme~ vnd hatt er dy hent offenn so pgreiff In bey eine~ vingr~
so [Das Wort ist klein oberhalb der Zeile nachgetragen.] mueß er
dich laßenn
Vast dich aÿner hintñ beÿ dem goller so
went dich gege~ Im mit dem hewbt vndenn durch sein arm so wirstu
ledig etc
|
|
 |
114v
|
Ob dich ainer vest vast pey pey [!] dñ henten vor der prust so stoeß im
den rechtñ elboge~ auff vnd dree dich durch vnd vach In Inder wuechst
Wenn du dein hawpt durch deine~ tencken arm gewend hast so
begreiff Im ain pain mit der rechtñ hant vnd ruck in
nach dir
Wenn du eine~ hast gefast mit deiner tenckenn hant in der
mauß seines rechtñ arms vnd drucks in da mit ze
ruck wann er dir dan obm~ velt mit deine~ rechtñ arm
võ aussm~ vber sein tencke hant vnd truckt dir dein
hendt vast am sein prust so var Im mit dem selbñ elbogñ in
sey~ rechtew seyten vnd senck [Das Wort ist sowohl klein oberhalb
der Zeile nachgetragen als auch ein weiteres Mal, mit einem
Einfügezeichen versehen, am linken Seitenrand.] dich nyder
vnd spring mit deine~ tenckenn fueß hinder den rechtñ fueß vnd
greyff Im mit der te~ckenn hant in sein knyepug vnd wirff In
von dir etc
|
|
 |
116v
|
Ain an hebung czw gleichm~ fassen auß den armen
|
|
 |
117r
|
Das ist ain abslahen czw komen an den man
|
|
 |
117v
|
Das ist das hueff ringen beÿ dem hals
|
|
 |
118r
|
Das ist der bruch vber das hueff ringen pey dem hals
|
|
 |
118v
|
Das arm~ slyssen vber dy hueff
|
|
 |
119r
|
Das ist das dringen pey dem pain zu gleichm~ fassen
|
|
 |
119v
|
Das ist das fur treten czw gleichem fassen
|
|
 |
120r
|
Wer dich tringt den burf vber das haubt also
|
|
 |
120v
|
Das ist das durch sliffen aussen pey dem pain
|
|
 |
121r
|
Das ist
das durch sliffen In wen dem pain
|
|
 |
121v
|
Das ist das ebich durch sliffen ruck an ruck |
|
 |
122r
|
Das glit prechen aussen an den arm~ |
|
 |
122v
|
Das ist der bruech vber das durch sliffñ aussen an dem pain faß In
in dy swindel wait |
|
 |
123r
|
Das ist der bruch vb° das durch sliffñ In an dem pain |
|
 |
123v
|
Recht gein recht glinck gein glinck |
|
 |
124r
|
Das ist der pruch vber das durch sliffen aussen an dem pain faß In In dy
swindel wag |
|
 |
124v
|
Das sit das sleuderñ pey dem arm~ |
|
 |
125r
|
Das ist das hintter tretten In dem arme~ wer dich truckt |
|
 |
125v
|
Das von dir stossen wer in dich dringt |
|
 |
126r
|
Das ist dy swindel wag zw auff czucken |
|
 |
126v
|
Da hat die swindel wag ain end |
|
 |
127r
|
Das ist das knye ab tretten wider das glit |
|
 |
127v
|
Das ist das arm~ ab prechen vber dy achsel |
|
 |
128r
|
Also sol man auff aim In dem pret spilen |
|
 |
128v
|
Das vmb dreen bey dem arm~ |
|
 |
129r
|
Das franczosis ringen |
|
 |
129v
|
Das ist das mit durch gen ruck ruck an |
|
 |
130r
|
Ruck an rück hat ein end |
|
 |
130v
|
Das ist al pruch vber hart trücken |
|
 |
131r
|
Wye ainer czwen sol werffen den man gefangñ fürt |
|
 |
131v
|
Das ist das wie
man aim ain [Das Wort ist über der Zeile nachgetragen.]
arm~ sol slissen mit payden arm~ |
|
 |
132r
|
Das ist wie man aim sol enfaln mit dem elpogen In sein achsel glit |
|
 |
132v
|
Das ist der bruch
wen ainer hat das pain auff der achsel |
|
 |